Door Remy Wijnands
Colleges op de FHJ, er zijn basically twee soorten. Je hebt werkcolleges (waarbij ervan uitgegaan wordt dat je ook echt iets doet) en je hebt hoorcolleges. Zoals de naam al aangeeft gaat het daarbij om luisteren. Naar wie dan? Dat verschilt natuurlijk. Soms staat er een docent die een theorie uitlegt, soms een technicus die je instrueert en soms iemand uit de praktijk. Iemand als Joris Luyendijk. Alom gerespecteerd journalist en in 2001 nog winnaar van de Gouden Pen.
Al die colleges kosten natuurlijk geld en worden betaald uit het lesgeld dat de studenten betalen (toch al zo’n 1.500 euro per jaar). Toen studievereniging RAAK dan ook bekend maakte dat Luyendijk zou komen, werd dat nieuws met enthousiasme ontvangen. Een grote naam (niet de eerste) die een college komt geven! Oh wacht, Joris had wel geeist dat geïnteresseerde studenten eerst 40 euro zouden overmaken om erbij te zijn. Pardon?
Jawel, als je Joris Luyendijk wilde horen praten, moest je er eerst 40 euro voor overhebben. Naar eigen zeggen deed Luyendijk dit omdat hij alleen gemotiveerde studenten in zijn college wilde hebben. Want poeh, stel je eens voor dat er een paar rebellen in de zaal zouden zitten die steeds door Joris heen zouden praten. Dat kan natuurlijk niet. Als Luyendijk spreekt, luistert de rest. 
Dat is zo’n beetje de gedachtegang van Joris Luyendijk. “Als ik kom, wil ik dat er geluisterd wordt. Maar daar kan ik niet klakkeloos van uit gaan, dus dan moeten ze maar betalen.” Het is eigenlijk geen bizarre gedachte. Je weet immers zeker dat mensen die voor je betalen (en al zeker 40 euro!) je college met interesse zullen volgen. Dat dat zelfs bovengemiddeld zal zijn, kan ik niet aantonen, maar het ligt wel voor de hand. Immers als je 40 euro betaalt voor een bezoek aan de bioscoop dan ga je ook kritisch naar de film kijken, laat staan het hele gebeuren eromheen.
Probleem in dit verhaal is echter dat Luyendijk tijdens het college doodleuk kon mededelen dat de studenten het geld terug zouden krijgen. Het was een truc. Als een konijn uit de hoge hoed. De acht (!) studenten die het college uiteindelijk bijwoonden, waren blij verrast. Goh, je zit er dan ook. Je hebt dat geld over gehad om Joris te zien spreken. En dan, in een eliteclubje (want die sfeer hangt rond een college van 8 studenten en Luyendijk), krijg je te horen dat je dat geld terugkrijgt.
Ik stel me een klein applaus voor. Of in ieder geval lachende studenten (Joris lachte vast mee) toen dat medegedeeld werd. “Kijk eens, wij hadden het er voor over en nu krijgen we het nog terug ook!” Ja, je bent dan een beetje een dubbele winnaar. Voor zover je van een winnaar kunt spreken in dit verhaal.
Grote probleem is dat Luyendijk geld vraagt om een college te komen geven. Het is het meest stuitende voorbeeld van jezelf-boven-de-groep-plaatsen wat ik ooit heb gezien. En dat voor een van de beste journalisten van Nederland. Iedere student aan de FHJ zou graag bij dat college zijn geweest. Maar voor veel studenten is 40 euro veel geld. Heb je dat dan over voor een college? Ik kan me zo voorstellen van niet. Nu zullen die 8 studenten al gauw met het vingertje gaan wijzen en zeggen dat het hier om interesse in het vak gaat.
Niets is minder waar. De motivatie van studenten aan de FHJ toets je niet door geld te vragen voor een college. Als iemand anders het gedaan had, hadden we hem of haar meteen belachelijk gemaakt. Maar als Joris Luyendijk het doet, vinden we het een geslaagde truc. Nou, ik niet. Ik vind dat Joris zich moet schamen. Als ervaren journalist slaat hij de plank hier volledig mis.
Als je je kennis daadwerkelijk wilt delen met aanstaande journalisten, kom je gewoon een college geven. Je maakt de zaal enthousiast en als je echt je autoriteit wilt demonstreren, zet je een student die lastig doet gewoon de zaal uit. Maar Luyendijk dacht er anders over en wilde eerst geld zien. Dat geld moest dan illustreren hoe graag je het college wilde bijwonen. Eerst het kaf van het koren scheiden, so to speak.
Wat dat betreft zijn die 40 euro symbolisch, zou je zeggen. Zouden er bij 20 euro of een tientje meer studenten zijn gekomen? Ik denk van wel. Eigenlijk zijn die 40 euro net voldoende. Bij een hoger bedrag zou er misschien niemand zijn gekomen (de fanatici uitgesloten). Maar dit bedrag illustreert waarom het optreden van Luyendijk als een farce kan worden beschouwd. Bij 40 euro krijg je namelijk altijd minder dan 10 studenten. En daar was Luyendijk op uit, als je het mij vraagt. Lekker in een klein clubje over journalistiek praten (er werd ook lol gemaakt) en dan meningen peilen en wegwezen. Job done.
Het college draaide wat dat betreft helemaal om Luyendijk zelf. Joris moest en zou een klein publiek aan zich binden en wilde het dan met een truc afdoen. Needless to say hebben de 8 studenten het geld terug niet geaccepteerd. Want het was natuurlijk een knaller van een college. Niet vreemd, aangezien het eigenlijk gewoon een privécollege was. Daar zou ik dan wel weer 40 euro voor betalen. Behalve als Luyendijk voor de groep staat.
Mathias
Wouter van Loon
